Thành Được đoạt giải Thanh Tâm diễn viên xuất sắc 1966

Bìa đãi hát Lá Sầu Riêng, Nghệ sĩ: Thành Được, Thanh Sang, Út Hiền, Kim Cương, Ngọc Giàu, Bạch Tuyết.

Ngành Mai, thông tín viên RFA

Đoàn Thanh Minh Thanh Nga hốt bạc

Ban tuyển chọn giải Thanh Tâm 1966 đã quyết định trao giải diễn viên xuất sắc cho nghệ sĩ Thành Được, sau khi đi xem nghệ sĩ này thủ vai Thy Đằng trong tuồng “Tiếng Hạc Trong Trăng” (tướng cướp cụt mất một cánh tay). Do vậy mà vở tuồng tuy không đoạt giải “tuồng hay” năm đó cũng được khen tặng, và khán giả cải lương thì lại coi đó như là vở tuồng trúng giải vậy.

Cũng cần nói thêm giải “tuồng hay” năm 1966 là “Nước Biển Mưa Nguồn” của soạn giả nghệ sĩ Năm Châu.

Sau khi báo chí loan tin Thành Được đoạt giải diễn viên xuất sắc 1966 nhờ vai tướng cướp Thy Đằng, tức thì đoàn Thanh Minh Thanh Nga lại thêm một lần nữa hốt bạc, do bởi đoàn tái diễn nhiều lần tuồng “Tiếng Hạc Trong Trăng” vẫn chật rạp, thiên hạ đi coi còn nhiều hơn là lúc tuồng mới khai trương. Mặt khác tuồng lại được chiếu trên truyền hình để bà con mến mộ cải lương cả nước, tận trong làng mạc thôn quê xa xôi cũng được dịp xem tuồng hay. Sau cái Tết Mậu Thân 1968, nhiều đoàn hát ngưng hoạt động, trong khi đó thì khán giả truyền hình vẫn được xem tuồng “Tiếng Hạc Trong Trăng” như lúc chưa có biến cố Mậu Thân.

Có một câu chuyện trong việc chấm giải Thanh Tâm diễn viên xuất sắc cũng đáng để ý, đó là nghệ sĩ tiền phong Bảy Nam (mẹ của Kim Cương) bà được mời vào Ban Tuyển Chọn, đã nói với các thành viên trong ban rằng “Thành Được nhờ có một tay nên vung kiếm diễn xuất không thấy vụng về ở tay kia” (do hóa trang Thành Được bó tay trái vào bên trong). Các thành viên khác thấy vậy cũng cho thêm điểm và Thành Được chiếm giải vẻ vang.

Mời quí vị nghe trong phần âm thanh trích đoạn vở tuồng “Tiếng Hạc Trong Trăng” thu thanh dĩa hát thời thập niên 1960 với các nghệ sĩ nổi danh Thành Được, Thanh Nga, Thanh Sang, Hoàng Giang, Kim Giác, Tám Vân.

-->Đọc tiếp...

• Đôi nét về ca sĩ chuyển giới

Một poster quảng cáo cuộc diễu hành cho người đồng tính lần đầu tiên diễn ra tại Hà Nội vào tháng 8/2012. Ảnh minh họa.

AFP photo

Vũ Hoàng, phóng viên RFA

Để được sống là chính mình, họ bất chấp những hiểm nguy đến tính mạng, đánh đổi tuổi thọ, chịu bao đau đớn thể xác và cả những hi sinh tiền bạc… họ là những người chuyển giới.

Thật trớ trêu khi tạo hóa không cho họ quyền được sống đúng như bản năng của mình, nhưng họ không buông xuôi và bằng nghị lực vượt qua chính mình và cả những định kiến của xã hội, họ đã vẫn vươn lên và đóng góp cho đời bằng những tiếng hát, lời ca. Và trong chương trình âm nhạc kỳ này, chúng tôi xin được cùng quí vị điểm qua đôi nét về các giọng hát của những ca sĩ chuyển giới Việt Nam.

Càng Quên Càng Đau (Cindy Thái Tài)

Những năm trước đây, khi nhắc đến cụm từ “ca sĩ chuyển giới” chắc hẳn người ta còn ngỡ ngàng, tò mò và thậm chí là đàm tiếu và soi mói, không biết người ca sĩ ấy hát như thế nào, nhưng rõ ràng xã hội đã cởi mở hơn rất nhiều, những cái nhìn thông thoáng và cảm giác đón nhận của người nghe đã mang lại nhiều dấu hiệu tích cực cho những ca sĩ chuyển giới Việt Nam.

Nếu nhắc đến ca sĩ chuyển giới, người ta sẽ nghĩ ngay đến bậc đàn chị Cindy Thái Tài, mặc dù chị không phải là người chuyển giới đầu tiên, nhưng chị được xem là người đi tiên phong trong lĩnh vực ca hát. Cindy từng tâm sự rằng con đường theo đuổi nghệ thuật âm nhạc với chị không phải là ưu tiên hàng đầu, nhưng từ lâu chị vẫn ấp ủ một ngày nào đó được đứng trên khấu, được hát cho thỏa nỗi lòng, được hát như một người đàn bà thực sự hát. Và rõ ràng sự ảnh hưởng của chị đến những nghệ sĩ chuyển giới khác là điều không thể phủ nhận, cùng với Cindy Thái Tài, Di Yến Quỳnh và Cát Tuyền được xem là bộ ba nghệ sĩ Việt đầu tiên vượt qua những rào cản về định kiến, công khai giới tính thật và đối chọi với mọi ánh mắt dèm pha để được theo đuổi niềm đam mê âm nhạc. Được biết, trước khi chuyển đổi giới tính, Cindy là người trang điểm chuyên nghiệp và chị có một cửa hàng cho thuê áo cưới lớn ở Sài Gòn và sau khi chuyển đổi giới tính chị mới thực sự bước chân vào con đường ca hát. Chị được biết đến nhờ chất giọng khàn trầm mạnh mẽ, chị vừa có thể khuấy động không khí bằng những bản nhạc dance, nhưng lại vừa có thể hát những ca khúc trữ tình một cách sâu lắng.

Di Yến Quỳnh (Mưa Chiều Kỷ Niệm)

Khác với Cindy lập nghiệp tại Việt Nam, cả 2 nữ ca sĩ Di Yến Quỳnh và Cát Tuyền hiện tại đều đang sinh sống ở nước ngoài. Trong số những ca sĩ chuyển giới, Di Yến Quỳnh có lẽ được xem là may mắn hơn cả, cô đã có một gia đình hạnh phúc bên chồng và con nuôi ở Canada. Còn Cát Tuyền sau cuộc hôn nhân tan vỡ với nghệ sĩ Chinh Nhân, hiện tại cô cũng đang sinh sống ở Mỹ.

Năm 2010, bản thân Vũ Hoàng có dịp được gặp Cát Tuyền ngoài đời, khi đó, Cát Tuyền cùng một vài ca sĩ đến Nashville, Tennessee biểu diễn. Ấn tượng lúc đó Cát Tuyền là một cô ca sĩ đẹp, chăm chỉ tập luyện và rất hòa đồng với mọi người. Ngồi ăn cơm chung với Cát Tuyền lúc đó còn có một người bạn mà mấy hôm sau tìm hiểu mới biết đó là Ái Xuân. Hồi đó, Ái Xuân mới sang Hoa Kỳ và đang ở tạm nhà một người bạn. Cả Cát Tuyền và Ái Xuân ở ngoài đời rất dễ mến, có dịp được trò chuyện với Ái Xuân, được nghe cô tâm sự về quãng đời trở về với con người thật của mình, mới thấy những nghệ sĩ chuyển giới họ can đảm thế nào. Những lúc tưởng chừng như chết đi sống lại, nhưng bằng khát khao được sống thật, khát khao được yêu, khát khao được cống hiến tiếng hát đến người nghe, mà họ chấp nhận tất cả. Ái Xuân kể rằng, cũng như bao người phụ nữ khác, cô mơ ước một mái ấm gia đình và cũng giống như bao nhiêu ca sĩ khác cô muốn được mang tiếng hát, lời ca trải lòng với khán giả… Tiếng hát của Ái Xuân không khỏe, nhưng thực sự thu hút được lòng người bởi cô hát tình cảm, chân thật và nhiệt thành.

Thân Sâu Hồn Bướm (Ái Xuân)

Kể từ cuối năm 2012, giới showbiz Việt Nam một lần nữa chứng kiến sự lên ngôi của một số ca sĩ chuyển giới nổi tiếng, trong đó, Hương Giang Idol là cái tên được nhắc đến nhiều hơn cả. Hương Giang bước ra từ cuộc thi Vietnam Idol 2012, và nếu người xem không quên thì hình ảnh bẽn lẽn, mềm mại của Hương Giang khi được giám khảo Quốc Trung đặt câu hỏi về con người thật trước đó của cô vẫn là giây phút đáng nhớ của mùa giải năm đó. Nhưng cũng kể từ giây phút đó, một Hương Giang mới mẻ, nữ tính được phiếu bầu chọn tăng vọt và cô đã lọt vào tận top 4 nhờ sự cổ vũ rất lớn từ người hâm mộ. Và suốt 2 năm qua, hình ảnh Hương Giang Idol gần như không thể thiếu trong mỗi sự kiện âm nhạc, cô luôn xuất hiện với dáng vẻ kiều diễm, ngoại hình bắt mắt và không hề tạo scandal như nhiều ca sĩ trẻ đồng lứa. Cô đã có một album đầu tay mang tên Thủy Ngân và lập kế hoạch cho những dự án âm nhạc chuyên nghiệp hơn để mọi người nhìn nhận như một ca sĩ thực thụ.

Ngay Dưới Hiên Nhà (Hương Giang - part 1)

Cùng với Hương Giang Idol, hơn một năm trở lại đây, người nghe nhạc Việt Nam đón nhận sự quay lại của Lâm Chi Khanh, người mà trước đó được biết dưới cái tên Lâm Chí Khanh. Nhưng dù là tên gì đi nữa, thì hiện tại, cô gái quyến rũ Lâm Chi Khanh cũng đang góp mặt vào vườn hoa nghệ thuật âm nhạc. Người ta nhận xét rằng tiếng hát của Khanh đôi khi còn nam tính hoặc đôi khi lại quá sến, nhưng dẫu sao, ca sĩ chuyển giới Lâm Chi Khanh cũng đang dần lấy lại hình ảnh đẹp trong mắt người xem và người nghe.

Có thể nói, dù mới chỉ là một bộ phận rất nhỏ trong xã hội, nhưng những ca sĩ chuyển giới của Việt Nam ít nhiều đã khiến xã hội có cách nhìn cởi mở hơn về những người chuyển giới, đồng giới. Họ sinh ra cũng là những con người, cũng biết yêu, biết ghét, biết hạnh phúc và đớn đau, nói đến đây khiến Vũ Hoàng nhớ lại cuộc trò chuyện với Ái Xuân, cô nói rằng không ai muốn chọn giới tính cho mình, nhưng được sống với chính bản thân mình thì nhiều người chưa dám, cô chỉ mong xã hội có cái nhìn thiện cảm hơn với những người chuyển giới … và thật mừng mới đây khi đọc báo biết tin cô đã có một gia đình riêng cho mình.

Ngay Dưới Hiên Nhà (Hương Giang – part 2)

-->Đọc tiếp...

• Vở hát Thuyền Ra Cửa Biển với văn chương... cải lương

Bộ CD cải Lương Thuyền Ra Cửa Biển giới thiệu trên trang web cailuongso.com

cailuongso.com

Ngành Mai, thông tín viên RFA

Vào khoảng giữa năm 1961 đoàn Kim Chưởng lưu diễn miền Trung, và soạn giả Phong Anh đi theo đoàn để tập dượt cho nghệ sĩ vở hát mới vừa được Bộ Thông Tin kiểm duyệt xong, đó là tuồng “Thuyền Ra Cửa Biển” gây chấn động làng cải lương một dạo.

Thông thường soạn giả đi theo đoàn là do hai vấn đề: Một là thu tiền bản quyền nếu như tuồng của mình được hát, và thứ đến là tập dượt cho đào kép diễn tuồng mới. Cái công việc theo đoàn để tập luyện cho đào kép là bổn phận của thầy tuồng, tức soạn giả, coi như kiêm luôn đạo diễn, chớ bầu gánh thì chỉ cố vấn góp ý kiến mà thôi. Dù rằng tuồng được ra mắt khán giả hay không là quyền của bầu gánh, tức chủ nhân đoàn hát.

Năm đó soạn giả Phong Anh đã hợp soạn với soạn giả Yên Trang cho ra đời vở hát “Thuyền Ra Cửa Biển”. (Nghe nói tình tiết, văn chương của tuồng là do Phong Anh, còn Yên Trang chỉ phụ thêm thôi).  Tuồng vừa tập xong thì cũng là lúc đoàn Kim Chưởng về Sài Gòn khai trương tuồng mới ra mắt khán giả Thủ Đô.  Tuồng trình diễn liên tục suốt hai tuần vẫn còn đông nghẹt khán giả, người đi coi hát về hầu như ai cũng khen là “tuồng hay”. Do đó là động lực cho người chưa coi sẽ là khán giả đêm kế tiếp, và người đã đi coi rồi cũng sẵn sàng mua vé đi coi thêm lần nữa. Sự thể đã làm đầy hầu bao của bà bầu Kim Chưởng, đồng thời cũng làm nặng túi soạn giả Phong Anh và Yên Trang.

Vậy tuồng Thuyền Ra Cửa Biển hay đến cỡ nào mà lại quá ăn khách, cũng như đặc điểm của tuồng là gì mà lại gây ấn tượng sâu sắc cho người coi? Đây là vở tuồng mà tình tiết có hơi lạ, bởi một ông hoàng đế mà khi vợ chết, ông ở vậy chờ đợi cô bé gái mới 10 tuổi, chờ cô lớn lên để rước về cung điện. Thế mới lạ!

Ông nói:  - Bao nhiêu cung phi mỹ nữ, biết bao tấm ngọc thân ngà đang mong Trẩm ban ơn mưa móc, nhưng Trẩm vẫn lạnh lùng như mặt nước hồ Thu (văn chương cải lương của Phong Anh thật là tuyệt vậy).  Thuyền Ra Cửa Biển là vở hát thuộc loại dã sử Nhựt Bổn, với hình ảnh kiêu hùng của những chàng kiếm sĩ đất Phù Tang khi xưa, mà khán giả hát bóng thời bấy giờ rất thường thấy trên màn ảnh rộng, lúc phim Nhựt ào ạt nhập vào được Ban Năm Châu chuyển âm tiếng Việt.

Thấy phim Nhựt nói tiếng Việt ăn khách, nên các soạn giả cải lương nhà ta cũng viết tuồng Nhựt có ca vọng cổ với hy vọng được khán giả sẽ trở lại coi cải lương, bởi phần lớn người coi phim Nhựt được chuyển âm là khán giả cải lương bình dân.

Lúc ấy hầu như gánh hát lớn, nhỏ nào cũng có tranh cảnh vẽ hoa anh đào, cảnh núi Phú Sĩ, và kép hát thì đêm nào cũng đeo kiếm, cùng với bộ đi tướng đứng, chào hỏi cũng theo cung cách của tài tử Nhựt thủ vai trong phim. Còn các cô đào thì được dịp khoe chiếc Kimono thích hợp với thân hình nhỏ nhắn của các cô gái Việt trong giống như búp bê Nhựt Bổn. Dường như cô đào nào mỗi đêm hát cũng đều tay bưng ly rượu sa kê tiễn chàng ra quan ải, hoặc hội ngộ buổi tương phùng. Tóm lại là người Nhựt không cần quảng cáo đất nước và văn hóa của họ, vì đã có đào kép cải lương Việt Nam thay thế giới thiệu cho tất cả rồi.

Bộ CD cải Lương Thuyền Ra Cửa Biển trước năm 1975.

Riêng vở tuồng Nhựt với tên tựa Thuyền Ra Cửa Biển thì tuồng này được coi như có nhiều kịch tính, nội dung tình tiết lại éo le, gay cấn, và đặc biệt là bút pháp của soạn giả Phong Anh... rất là cải lương, đã làm phong phú thêm cho vở tuồng. Nhưng “văn chương cải lương” là gì mà nghe qua ngồ ngộ vậy?  Khi xưa một ký giả kịch trường khi phê bình vở tuồng nổi tiếng nói trên, anh ta đã dùng từ ngữ “văn chương cải lương”, bởi theo anh là do trong tuồng Thuyền Ra Cửa Biển, văn phong của soạn giả Phong Anh quá mượt mà, bóng bẩy, lã lướt... nên chỉ dùng trong cải lương mà thôi, chớ đem áp dụng bên ngoài thì không thể được.

Anh ta còn nói nếu như ai đó dùng lời văn trong vở tuồng ấy để nói với người mình đang tiếp xúc thì người ta sẽ cười cho, nói rằng bộ đang hát cải lương hay sao? Có lần một nhóm thanh thiếu niên đang tụ tập, bỗng thấy một cô gái đẹp đi ngang qua. Một cậu thốt lên:  - Trời ơi! Thiên kiều bá mị, sắc nước hương trời (câu vô vọng cổ của Út Trà Ôn trong dĩa Thuyền Ra Cửa Biển).  Tức thì một cậu khác lên tiếng:  - Thiên kiều bá mị là gì? Chắc nó vừa ở nhà thương điên Chợ Quán mới ra, hoặc là ở dưỡng trí viện Biên Hòa mới về.

Do vậy mà văn phong của Phong Anh có một thời người ta gọi là “văn chương cải lương”.  Thông thường khi một vở hát ra đời mà thấy ăn khách, báo chí nói nhiều, thiên hạ bàn tán nhiều, thì hãng dĩa hát sẽ không bỏ lỡ cơ hội để làm giàu thêm. Tuồng Thuyền Ra Cửa Biển hát vài tuần thì hãng dĩa hát Hồng Hoa đã mời soạn giả Phong Anh đến ký hợp đồng để hãng này độc quyền khai thác về mặt dĩa hát.

Kỳ tới tôi sẽ nói tiếp về vở tuồng “Thuyền Ra Cửa Biển”. Cũng như nói về hợp đồng giữa hãng dĩa và soạn giả diễn ra như thế nào.  Và bây giờ mời quí vị nghe vở tuồng Thuyền Ra Cửa Biển của soạn giả Phong Anh và Yên Trang, được hãng dĩa Hồng Hoa thu thanh phát hành cuối năm 1961.

_________________

Vở hát Thuyền Ra Cửa Biển thu thanh dĩa hát

Bộ CD cải Lương Thuyền Ra Cửa Biển trước năm 1975.

Files photos

Xưa nay, nếu là khán giả cải lương sân khấu, thì hầu như người nào cũng là thính giả của cải lương dĩa hát, bởi nếu không được đến rạp coi trình diễn thì nghe dĩa hát cũng... đỡ ghiền. Đó là lời của những ông bà yêu thích cải lương, mỗi trưa mở radio nghe chương trình cổ nhạc phát thanh dĩa hát.

Người soạn giả có một vở tuồng được đưa lên sân khấu là mừng rồi, vì được lãnh tiền bản quyền sau mỗi đêm hát. Bởi có những kịch bản viết xong, kiểm duyệt rồi, lại bị bỏ nằm trong ngăn kéo từ tháng này sang năm nọ, kéo dài nhiều năm rồi quên luôn.

Do vậy mà các soạn giả chỉ mong cho tuồng của mình được hát là tốt rồi, chứ chẳng ông nào có cái mơ mộng tuồng được thu dĩa hát hoặc lên phim. Do đó mà khi soạn giả được hang dĩa mời thương lượng là coi như trúng số, tiền từ trên trời rơi xuống vậy!

Khi thu thanh vở tuồng Thuyền Ra Cửa Biển thì hãng dĩa Hồng Hoa đã mời các nghệ sĩ sáng giá lúc bấy giờ, và họ phân vai trò như sau: Út Trà Ôn vai Hoàng Đế Diệp Chấn Phong, và tuy đã tứ tuần nhưng lại thích hợp với vai vua cha. Vã lại cái danh hiệu “đệ nhứt danh ca” của Cậu Mười vẫn còn chứ chưa ai thay thế.

Út Trà Ôn lại đang là kép chánh của đoàn Thủ Đô, là mục tiêu mua vé của khán giả, chưa có nghệ sĩ nào có lương đêm cao hơn hơn ông lúc ấy. Vai này trên sân khấu Kim Chưởng do kép Trường Xuân đóng. Và kép độc thì không ai qua được Hoàng Giang, nên vai Hoàng Hạt Tử Lang về tay ông. Còn nghệ sĩ Minh Chí cũng là danh ca dĩa hát những năm trước đó, cái tên Minh Chí rất quen thuộc với những người từng nghe dĩa hát thời thập niên 1950.

Hãng dĩa chọn Minh Chí đóng vai Kiến Phương đã không quên khai thác giọng ca xàng xê của ông, vì Minh Chí nổi tiếng là “Vua Xàng Xê”. Và đào Thanh Hương cũng là danh ca dĩa hát, vang lừng với bài vọng cổ “Cô Bán Đèn Hoa Giấy”. Thanh Hương được hãng dĩa giao cho vai Chiêu Lan Đài, tức vai lẳng, độc của tuồng cũng là vai khá quan trọng. Giọng ca vàng của Thanh Hương vẫn được khai thác để ca vọng cổ lúc nàng hối hận.

Nghệ sĩ Thành Được và Út Bạch Lan năm 1960. Ảnh tư liệu của NSND Viễn châu

Đặc biệt hai vai nam nữ chánh Diệp Băng Đình và Chiêu Trúc Lệ do đôi uyên ương Thành Được, Út Bạch Lan đảm trách. Đây là cặp đào kép ăn khách nhứt thời bấy giờ, tiếng ca của cả hai còn rất trẻ. Trước đó chẳng lâu Út Bach Lan đã nổi tiếng, còn Thành Được thì chưa, vì còn ở gánh nhỏ. Út Bạch Lan đã phải lòng Thành Được nên khi mãn hợp đồng với đoàn Kim Chưởng, bà bầu mời tái ký giao kèo. Nhưng Nàng Út ra điều kiện nếu muốn cô không rời đoàn, tiếp tục ở lại hát thì bà bầu phải cho Thành Được về đoàn.

Thế mới thấy rằng Nàng Út đã quá nặng tình với Thành Được, và khi về hát chung với Út Bạch Lan thì hai người cùng nổi tiếng, được hãng dĩa mời đóng hai vai chánh nói trên.

Tuồng cải lương có kép mùi, có đào thương, kép độc, có đào lẳng rồi, thì phải có hề cho đủ bộ, và Hề Minh được mời đóng vai Lục Lăng, tức là vai mà hề ta đang diễn ở đoàn Kim Chưởng. Hề Minh là hề ca nổi như cồn với bài vọng cổ hài hước “Vợ Trẻ Chồng Già” được thu dĩa hát phát hành cùng khắp. Do đó mà bộ dĩa này Hề Minh ca đến 3 câu vọng cổ, tức ca gần bằng cặp đào kép chánh.

Thời điểm này hề Văn Hường chưa xuất hiện nên Hề Minh chiếm ngôi vương. Người ta mua vé đi coi đoàn Kim Chưởng, một phần cũng do giọng ca hài hước của Hề Minh. Chọn thành phần nghệ sĩ gạo cội như trên để thu bộ dĩa “Thuyền Ra Cửa Biển”, hãng dĩa Hồng Hoa đã có cái nhìn của nhà làm thương mại đầy kinh nghiệm.

Do vậy mà khi bộ dĩa được tung ra thị trường đã bán chạy như tôm tưới. Đài phát thanh Sài Gòn được thính giả yêu cầu nhiều, nên đã cho phát thanh bộ dĩa “Thuyền Ra Cửa Biên” cũng nhiều lần.

Và bây giờ mời quí vị nghe tiếp vở tuồng Thuyền Ra Cửa Biển.

-->Đọc tiếp...

• Danh ca Khánh Ly đã về Việt Nam

Ca sỹ Khánh Ly sẽ biểu diễn một ̣đêm duy nhất ở Hà Nội hôm 9/5

BBC - Nữ ca sỹ Khánh Ly đã tới thăm mộ nhạc sỹ Trịnh Công Sơn ở Thủ Đức trước khi được nói sẽ bay ra Hà Nội để thực hiện buổi biểu diễn hôm 9/5.

Các báo Việt Nam đăng nhiều hình ảnh về chuyến thăm chiều thứ Năm 1/5, khi nữ danh ca mặc áo dài tím tới thăm mộ phần của "người tri kỷ" tại Nghĩa trang Gò Dưa, Thủ Đức, TP HCM.

Trên tay Khánh Ly là một bó hoa hồng vàng và một chai rượu mà tương truyền lúc sinh thời vị nhạc sỹ tài năng ưa thích.

Báo VnExpress dẫn lời nữ ca sỹ nói: "Tôi chọn hoa hồng màu vàng để tặng anh Sơn bởi giữa chúng tôi là một tình cảm đặc biệt, không thể là hoa hồng đỏ của tình yêu, hay bất cứ một màu hoa mang ý nghĩa nào khác".

Đây là lần đầu tiên bà tới thăm mộ nhạc sỹ Trịnh Công Sơn.

Lần cuối hai người gặp nhau là ở Việt Nam vào năm 2000 khi ông Trịnh Công Sơn còn sống. Kể từ đó Khánh Ly không quay trở lại Việt Nam cho dù nhiều lần có tin đồn bà sẽ biểu diễn ở trong nước.

Một đêm duy nhất

Theo dự tính, danh ca Khánh Ly sẽ biểu diễn một đêm duy nhất ở Hà Nội ngày 9/5 tới, bên cạnh các ca sỹ nổi tiếng khác là Tuấn Ngọc, Thái Châu, Quang Thành và Hà Anh Tuấn.

Chương trình do Công ty TNHH Giải trí Đồng Dao và Công ty Viet Vision tổ chức vào lúc 19:30 tối tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia Mỹ Đình, với giá vé được biết là từ 900.000 VND tới 3.500.000 VND.

Được biết đêm biểu diễn sẽ gồm nhiều ca khúc gắn liền với tên tuổi Khánh Ly, nhất là các sáng tác của cố nhạc sỹ Trịnh Công Sơn.

Từ sau khi ra định cư tại hải ngoại, ca sỹ nổi tiếng sinh năm 1945 chưa về biểu diễn ở Việt Nam lần nào.

Khánh Ly tên thật là Nguyễn Thị Lệ Mai. Bà bắt đầu hát trên sân khấu năm 1959 và trở thành ca sỹ chuyên nghiệp năm 1962.

-->Đọc tiếp...

• Bằng Kiều bị ném đá vì đi trực thăng ăn trưa

Ám ảnh về văn hóa Việt

Việc nhường cơm, sẻ áo luôn là truyền thống tốt đẹp nhưng không thể bắt người giàu sống như người nghèo và ngược lại.

Mới đây, nam ca sỹ Bằng Kiều nhận được rất nhiều chỉ trích khi khoe ảnh đi ăn trưa bằng trực thăng. Nhưng phải chăng dư luận đang quá “khắt khe” với những người nổi tiếng? Hay thứ văn hóa chỉ trích đang ngày càng trở nên phổ biến?

Không nên chỉ trích nghệ sỹ vì họ khoe khoảnh khắc…vui vẻ.

Thực ra, những bức hình chụp từ trực thăng cùng với dòng chia sẻ: "Lần đầu tiên bay máy trực thăng đi ăn trưa, quý phái thế chứ lị... " đã thấy sự thoải mái, vui vẻ của Bằng Kiều khi đăng bức hình này.

 Có thể, đó là lần đầu tiên Bằng Kiều được ngắm phong cảnh thành phố Melbourne nước Úc bằng máy bay trực thăng. Với niềm hứng khởi của mình, việc anh khoe khoảnh khắc ấy hoàn toàn có thể hiểu được. Đó cũng là hành động bình thường giống như hàng triệu người Việt đang sử dụng mạng facebook vẫn hàng ngày, hàng giờ “khoe” những khoảnh khắc đáng nhớ của mình với bạn bè, người thân.

Điều đó có nghĩa, Bằng Kiều hay các ngôi sao nổi tiếng khác khoe những khoảnh khắc hạnh phúc khi được “tận hưởng” những điều tốt đẹp của cuộc đời là việc hết sức bình thường.

Hơn nữa, việc sử dụng máy bay trực thăng ở các nước phát triển không phải là điều gì quá ghê gớm. Do vậy, sẽ là quá đáng nếu cho việc Bằng Kiều khoe những tấm hình chụp với trực thăng ấy là sự khoa trương thái quá. Khi trở về Việt Nam, Bằng Kiều vẫn sống một cách bình dị, vẫn ngồi vỉa hè, hút thuốc lào, uống trà đá. Đó là điều chúng ta cần tôn trọng.



Văn hóa chỉ trích đang lan rộng

Có lẽ, khi đăng những bức hình vui vẻ ấy, Bằng Kiều chỉ muốn chia sẻ niềm vui với mọi người. Tuy nhiên, anh lại nhận được những chỉ trích khá nặng nề.  Nhiều fan hâm mộ đã tỏ ra tức giận cho rằng Bằng kiều khoe khoang sự giàu có quá mức. Thậm chí, nhiều người còn cho rằng Bằng Kiều quá “vô cảm” khi khoe những cuộc sống xa hoa của mình trong khi vẫn còn nhiều người nghèo khổ…

Dường như “mẫu số chung” của những lời chỉ trích Bằng Kiều nói riêng, các ngôi sao nói chung là “hưởng thụ” mà không nghĩ đến những người nghèo khổ, không có cơm ăn áo mặc; hay có tiền sao không đi làm từ thiện mà lại đi hưởng thụ một mình... Cách chỉ trích này chúng ta có thể gặp thường xuyên ở các diễn đàn khi nói về các ngôi sao, những người nổi tiếng.

Tuy nhiên, cách chỉ trích này có phần hơi cực đoan. Bởi xã hội luôn có quy luật của nó. Kẻ giàu, người nghèo luôn tồn tại ở mọi xã hội. Và, không thể bắt người giàu sống như người nghèo và ngược lại. Tất nhiên, việc nhường cơm, sẻ áo luôn là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta. Nhưng không phải cứ nhường cơm sẻ áo là phải ép mình sống như những người nghèo khổ. Do đó, nếu Bằng Kiều đi trực thăng đi ăn trưa là điều bình thường với điều kiện và khả năng của anh thì chúng ta nên mừng thay vì buông những lời chỉ trích 1 cách vô lý.

Việc chỉ trích một cách vô lý người nổi tiếng vì những phút ngẫu hứng của họ có phần khắt khe và thiếu công bằng. Đừng để thứ văn hóa chỉ trích ấy trở thành nỗi “ám ảnh” cho những người nổi tiếng.

Source: Quốc Khánh (GDVN)

-->Đọc tiếp...

• Sự ra đi, trở về và hội nhập

Ca sĩ Lệ Thu trong hát trong chương trình Tình khúc vượt thời gian tổ chức tại VN

Photo courtesy of giaidieuxanh.vn

Vũ Hoàng, phóng viên RFA

Sau biến cố 30/4, cũng như nhiều người Việt phải ly tán, số đông nghệ sĩ sống tại Sài Gòn thời gian sau đó cũng phải tìm đường ra đi, họ bôn ba trên khắp năm châu bốn bể, nhưng rồi phần đông các nhạc sĩ, ca sĩ về lập nghiệp tại Hoa Kỳ - quốc gia tập trung đông nhất người Việt sống bên ngoài Việt Nam, để tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp âm nhạc và ca hát.

Việc ra đi tìm “chân trời mới” của những ca sĩ và nhạc sĩ gạo cội, mà chúng ta có thể gọi là thế hệ đầu tiên như: Phạm Duy, Phạm Đình Chương, Trầm Tử Thiêng, Nhật Ngân, Ngô Thụy Miên, Từ Công Phụng, Lam Phương, Nam Lộc, Đức Huy, Khánh Ly, Hương Lan, Lệ Thu, Chế Linh, Elvis Phương… Trong số này nhiều nhạc sĩ được xem như những nghệ sĩ tiên phong, đặt những viên gạch đầu tiên cho nền âm nhạc Việt Nam hải ngoại. Họ hồi sinh nền âm nhạc miền nam Việt Nam trước 1975 với nhiều tác phẩm viết về quê hương, chiến tranh, tình yêu đôi lứa… và cả những chủ đề như lưu vong, tị nạn, tù nhân và đặc biệt là nỗi nhớ quê nhà… mà người Việt hải ngoại từng nếm trải.

Một số tác phẩm nổi bật giai đoạn này có thể kể đến Món Quà Cho Quê Hương của Việt Dzũng, Sài Gòn Vĩnh Biệt của Nam Lộc, một số tác phẩm của Ngô Thụy Miên như Nắng Paris Nắng Sài Gòn, Riêng Một Góc Trời và nhiều nhạc phẩm khác của Từ Công Phụng, Phạm Duy, Trầm Tử Thiêng, Anh Bằng và Lam Phương.

Riêng Một Góc Trời (Tuấn Ngọc).

Khi âm nhạc hải ngoại phát triển đến một tầm vóc đáng kể, cộng với sự ra đời của những trung tâm âm nhạc như Asia, Thúy Nga, Làng Văn… và sau này là Vân Sơn… đã tạo nên một khuôn mặt mới cho nền âm nhạc hải ngoại, thông qua những trung tâm này, nhiều người nghệ sĩ đã có đất diễn hơn, họ đến gần hơn với người yêu nhạc Việt cả trong lẫn ngoài Hoa Kỳ, và được đông đảo người Việt khắp nơi trên thế giới đón nhận qua những sản phẩm thu âm và thu hình.

Và cũng tại thời điểm này, những năm đầu thập niên 80, cuối thập niên 90, một thế hệ những ca nhạc sĩ thứ hai xuất hiện, họ mang một luồng sinh khí mới đến với đời sống âm nhạc hải ngoại, và đây được xem là thời kỳ đỉnh cao vì các nghệ sĩ hoạt động một cách rất bài bản và chuyên nghiệp. Những gương mặt nổi bật có thể nhắc tới như Trúc Hồ, Sỹ Đan, Trần Quảng Nam, Diệu Hương, Thanh Lan, Tuấn Vũ…

Ca sĩ Thái Châu trong một lần hát tại VN. Photo courtesy of giaidieuxanh-vn

Một điểm đặc biệt của thế hệ thứ hai là trong giai đoạn đầu thập kỷ 90, nhiều tác phẩm do những nhạc sĩ miền nam Việt Nam sáng tác trước đó được xem là “nhạc vàng” không phù hợp với thời cuộc, nhiều ca khúc giá trị không còn lưu hành ở Việt Nam. Nhưng tại hải ngoại, dòng nhạc vàng này đã phát triển thịnh vượng, những giọng hát tên tuổi như Tuấn Vũ, Hương Lan, Giao Linh, Thanh Tuyền… làm mưa làm gió không chỉ ở Hoa Kỳ mà cũng tràn ngập ở Việt Nam.

Bài hát Ai cho tôi tình yêu (Thiên Trang).

Và cũng kể từ đây, một lớp ca sĩ trẻ mới được sinh ra và lớn lên ở hải ngoại hay theo gia đình đoàn tụ đã góp mặt làm tươi mới và phong phú thị trường âm nhạc hải ngoại. Sự xuất hiện song song đồng thời 2 thế hệ cả ca sĩ lẫn nhạc sĩ đã mang đến sự hài hòa, đồng điệu và có tính thời cuộc hơn, các chủ đề trong âm nhạc thường hướng tới vẻ đẹp của quê hương, tình yêu đôi lứa, về hòa bình, về cuộc sống hiện đại… Những ca sĩ thường được nhắc nhiều đến như: Lynda Trang Đài, Thiên Kim, Lâm Nhật Tiến, Quang Lê, Trần Thái Hòa, Như Quỳnh, Thế Sơn, Diễm Liên Lâm Thúy Vân…

Tiếp đến, trên dưới 10 năm nay, nhiều ca sĩ trẻ từ trong nước cả miền Bắc lẫn miền Nam đã gia nhập vào hàng ngũ nghệ sĩ hải ngoại và đã có chỗ đứng khá vững chắc trong lòng người hâm mộ như: Bằng Kiều, Thu Phương, Trần Thu Hà, Nguyễn Hồng Nhung, Ngọc Hạ, Hương Thủy, Đoàn Phi, Ngọc Anh, Tóc Tiên…

Bên cạnh những ca sĩ đã định cư, thành danh ở hải ngoại, một xu hướng mới trong thời gian gần đây là sự xuất hiện của nhiều ca sĩ trẻ từ Việt Nam sang biểu diễn ở Hoa Kỳ, họ là những ca sĩ trẻ ăn khách, có thương hiệu nổi tiếng như Mỹ Tâm, Quang Dũng, Đan Trường, Lệ Quyên, Quang Linh, Tuấn Hưng… hay những tên tuổi mới nổi như Khắc Việt, Lê Hiếu, Quang Hà, Tùng Dương… Những show biểu diễn của họ đã ít nhiều mang đến những sắc màu đa dạng và tạo ra những dấu ấn riêng biệt.

Nhạc phẩm Vì Đó Là Em (Quang Dũng).

Nếu ngay sau 30/4/ 1975, có sự ra đi của đông đảo giới nghệ sĩ miền Nam, thì sau 39 năm, cũng đã có rất nhiều nghệ sĩ trở về. Sự trở về của họ mặc dù vẫn mang những ý kiến trái chiều của cả cộng đồng người Việt trong nước lẫn hải ngoại, nhưng một thực tế cho thấy đó là một xu hướng khó có thể đảo ngược. Bởi với những người nghệ sĩ, được biểu diễn trên quê hương, được hát tiếng hát Việt cho chính người Việt và ít nhiều những hàn gắn của quá khứ, hướng tới tương lai đã đưa họ về với nơi họ sinh ra. Những tên tuổi lớn như Phạm Duy, Tuấn Ngọc, Ý Lan, Đức Huy, Elvis Phương, Hương Lan, Khánh Hà, Lệ Thu, Chế Linh hay sắp tới là Khánh Ly đều đang quay về cội. Ngay cả những trung tâm âm nhạc như Vân Sơn cũng đã thực hiện show diễn trực tiếp tại Việt Nam.

Có thể thấy, làn sóng giao thoa giữa sự ra đi, trở về của những người nghệ sĩ đang làm cho thị trường âm nhạc Việt Nam cả trong nước lẫn hải ngoại đều có những chuyển biến mới mẻ, tạo ra sự khác biệt một cách tích cực và hơn hết phải chăng âm nhạc có sức mạnh vô hình có thể cảm hóa những lỗi lầm trong quá khứ, mang lại những điều “có thể” trong muôn vàn những điều tưởng như “không thể.” Phải chăng sự trở về của chính những nghệ sĩ đã ra đi vào ngày lịch sử 30/4 sẽ làm thay đổi cảm quan, nhân bản của cả những người trong nước và hải ngoại?

(Nối Vòng Tay Lớn).

-->Đọc tiếp...

• Ca sĩ Bích Phương : Không ngủ quên trong ký ức

Ca sĩ trẻ Bùi Bích Phương.

Đức Bình

 Trung tuần tháng 4 vừa qua, nếu có thời gian dạo quanh một vòng làng nhạc online, cộng đồng nghe nhạc qua mạng, đặc biệt là khán thính giả trẻ, hẳn không thể không xôn xao nhắc đến nhạc bản Mình yêu nhau đi, một sáng tác của Tiên Cookie, nữ nhạc sĩ trẻ thuộc thế hệ 9X, và "chủ nhân" của giọng hát trình bày ca khúc ấy, không ai khác chính là ca sĩ trẻ Bùi Bích Phương.

Với con số hơn 10 triệu lượt truy cập vào nghe trên trang nhạc NCT (Nhạc Của tôi), đứng vị trị thứ 3 trong bảng xếp hạng của Zing MP3, một trang âm nhạc mạng đứng hàng bậc nhất tại Việt Nam, ngoài ra, còn phải kể đến khoảng hơn 5 triệu lượt người truy cập trên trang Youtube, hẳn ca khúc Mình yêu nhau đi do Bích Phương thể hiện có thể xem như là một hiện tượng trong âm nhạc, một "cơn bão" thực thụ của nhạc Việt online, và thậm chí nó có thể là giấc mơ của biết bao nhiêu những ca sĩ tên tuổi khác, mặc dù đã thành danh, khẳng định được chỗ đứng của mình trong lòng công chúng yêu nhạc, nhưng chưa chắc những sản phẩm âm nhạc của họ, đã có thể hội tụ đủ những con số ngoạn mục như thế. Vậy đâu là chìa khóa thành công của Mình yêu nhau đi ?

Phần đông theo ý kiến của cộng đồng mạng, mang tính chất vĩ mô hơn, thành công có được của ca khúc này, có lẽ là nhờ được ra đời trong bối cảnh của tin học hóa toàn cầu, nơi mà mọi cơ sở hạ tầng thông tin, công nghệ… dường như được sinh ra là để hỗ trợ đắc lực cho các sản phẩm âm nhạc, khiến nó trở nên có sức mạnh vô biên (tất nhiên là còn phụ thuộc tùy từng sản phẩm).

Nhưng cũng có ý kiến khác, mang tính chất vi mô hơn, cụ thể hơn, tập trung đánh giá vào khả năng viết nhạc của cô nhạc sĩ trẻ Tiên Cookie, tác giả của Mình yêu nhau đi, có vẻ như đang ngày càng khẳng định được năng lượng sáng tác dồi dào của mình, qua việc cho ra đời một loạt các bản Hit trong một thời gian ngắn.

Tiên Cookie là một người bạn rất thân của Bích Phương, chính cô ca-nhạc sĩ đa tài này đã luôn sát cánh động viên bên người bạn của mình, để Bích Phương trở lại con đường âm nhạc, sau một số thất bại nhỏ lúc khởi nghiệp, và luôn tiếp tục hỗ trợ cho sự nghiệp âm nhạc của Bích Phương cho đến tận thời điểm hiện tại.

Hàng loạt những sáng tác của Tiên cookie dành riêng cho Bích Phương đều được các bạn trẻ đón nhận rất nhiệt tình như : Ký ức ngủ quên, Có khi nào rời xa, Em muốn, Có lẽ em… với tần suất phủ sóng rộng lớn, gây bão trong cộng đồng mạng trong nước … và gần đây nhất là Mình yêu nhau đi, với nhiều tuần liên tiếp đứng đầu các bảng xếp hạng âm nhạc tại việt Nam.

Riêng đối với ca sĩ trẻ Bích Phương, sau thành công với việc lọt vào top 7 của Vietnam Idol 2010, Bích Phương thoạt đầu có vẻ hơi mờ nhạt hơn các thí sinh quán quân khác của mùa Vietnam Idol 2010 năm ấy, thế rồi chỉ trong một thời gian ngắn sau đó, cô sinh viên khoa thanh nhạc của trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Hạ Long ấy, đã quyết định lên Hà Nội để đi tìm cho mình một khởi đầu trong âm nhạc, rồi kế tiếp đã liên tục chứng tỏ mình với một loạt ca khúc được khán giả yêu thích, với phong cách sở trường pop-ballad.

Các ca khúc mà Bích Phương lựa chọn thể hiện, giống như một câu chuyện tình nho nhỏ, với nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau, được thủ thỉ qua giọng hát của cô gái đất mỏ, như chính những trang nhật ký của cô, về tình yêu của một cô gái trẻ, đang háo hức được sống và khám phá mọi góc cạnh của chân trời cuộc sống.

Hầu hết những bài hát do Bích Phương trình bày là những sáng tác với ca từ rất gần gũi, bình dị, giai điệu nhẹ nhàng. Nội dung bài hát dễ cảm nhận, đôi khi khiến người nghe có cảm giác như thể mình cũng là một trong những nhân vật của ca khúc.

Sở hữu một ngoại hình đẹp, dễ nhìn, khá thân thiện với khán giả, được đào tạo âm nhạc bài bản qua trường lớp. Giọng hát ngọt ngào, không lên gân lên cốt, mang đến nhiều cảm giác dễ chịu cho người nghe, có khả năng xử lý những nốt cao của bài hát một cách tinh tế. Khi nghe các ca khúc do Bích Phương trình bày, nó mang lại cho người nghe một cảm xúc đặc biệt, khiến người ta có thể nhớ và hát theo lời bài hát chỉ trong một thời gian ngắn, chắc chắn trong thời gian tới, Bích Phương sẽ còn có nhiều cơ hội để tỏa sáng hơn nữa trong sự nghiệp âm nhạc của mình.

-->Đọc tiếp...

• Đài phát thanh và những danh ca không hề thấy mặt

Danh ca Thành Công được mời về Đài phát thanh Quốc Gia làm trưởng ban Thành Công và là danh ca Đài phát thanh Sài Gòn suốt mấy thập niên...

Files photos

Ngành Mai, thông tín viên RFA

Khi xưa, thời thập niên 1940 có nhiều danh ca cổ nhạc lẫn tân nhạc, chuyên ca đài phát thanh, được thính giả biết tên, nghe tiếng ca là biết ca sĩ nào. Thế nhưng, hiếm ai thấy được những ca sĩ này, mà chỉ hình dung một cách tưởng tượng.

Sở dĩ người ta không thấy mặt mà lại biết tên là do đài phát thanh đã đưa tiếng hát của các ca sĩ vào tận vùng thôn quê, là nơi mà người dân ít có dịp đi ra tỉnh thành. Riêng tôi từng nghe không biết bao nhiêu lần những giọng ca cổ nhạc của các danh ca Thành Công, Chín Sớm, Sáu Thoàng, Bạch Huệ v.v... Vậy mà cho tới giờ này cũng chưa một lần thấy mặt các ca sĩ chuyên môn ca đài nói trên.

Còn về phần tân nhạc thì ở miền Nam những năm đầu thập niên 1940, đại đa số người dân thôn quê chẳng hề biết tân nhạc là chi, dù rằng loại nhạc này đã xuất hiện ở miền Bắc từ những năm trước đó, đồng thời người ta cũng chẳng biết cái radio là gì nữa. Thiên hạ chỉ biết thưởng thức cổ nhạc qua các buổi sinh hoạt đờn ca tài tử, và nghe “đờn thổi” tức dàn nhạc ở các đám ma, vừa có kèn thổi vừa có đờn. Mãi đến khoảng 1946 người ta mới bắt đầu biết đến tân nhạc (lúc bấy giờ gọi là “nhạc mới” chứ chưa có danh từ tân nhạc như sau này. Đó là thời kỳ sau ngày quân đội Đồng Minh giải giới quân đôi Nhựt, Pháp trở lại Đông Dương thành lập Đài phát thanh Pháp Á ở đường Boulevard de La Somme, Sài Gòn (đường Hàm Nghi sau này). Đài phát thanh Pháp Á hằng ngày ngoài việc phát đi những bài ca cổ nhạc, cũng đồng thời phát thanh những bản tân nhạc, chừng đó người ta mới bắt đầu thưởng thức giọng ca của những Giáng Hương, Tâm Vấn, Khánh Ngọc, Minh Nguyệt, Minh Tân, Mỹ Hoa, Hoàng Yến v.v...

Nhưng rồi thính giả cũng ít khi thấy mặt những ca sĩ này, trừ phi vài người họ có hình lên báo. Riêng Khánh Ngọc thì về sau nhờ làm tài tử đóng vai chính trong cuốn phim Ánh Sáng Miền Nam nên người ta mới biết nhiều. Lúc bấy giờ có những người ở tận Bà Chiểu, Hóc Môn, Gò Vấp, Thủ Đức, Bình Lợi đã đi xe ngựa đến Đài phát thanh Pháp Á để chờ xem dung nhan thần tượng của mình mập hay ốm, cao hay thấp, mặt mày có tươi sáng, đẹp đẽ, hoặc hình dạng có đẩy đà, cân đối...

Cuối thập niên 1940, bộ dĩa đầu tiên được thu thanh là “Bóng Người Kỵ Sĩ” do chính danh ca Thành Công sáng tác

Đây cũng là một thiệt thòi cho những ca sĩ thời ấy, đã không có dịp trình diện dung nhan của mình trước khán giả như sau này khi có truyền hình. Trong số những danh ca cổ nhạc không biết mặt ấy có danh ca Thành Công, với bài vọng cổ “Ngân Bình Sơn cúc rũ thu tàn”. Thật ra thì bài vọng cổ ấy do danh ca Thành Công trình bày được thu thanh trong dĩa hát Asia vào năm 1948 có tên là “Bóng Người Kỵ Sĩ”, nhưng do bởi rất nhiều người trong giới đờn ca tài tử đã lấy câu hát mở đầu Ngân Bình Sơn cúc rũ thu tàn, để gọi là bài Ngân Bình Sơn, rồi dần dà mang tên ấy luôn, thậm chí có nhiều người họ còn không biết bài ca có tên “Bóng Người Kỵ Sĩ.”

Những người yêu mến cổ nhạc thuộc lớp tuổi trung niên trở lên, chắc chẳng một ai mà không nghe qua làn hơi ca vọng cổ rặt lối ca tài tử của Thành Công. Làn hơi ca được hàng vạn người mến mộ, nhưng Thành Công chỉ ca đài phát thanh và thu thanh dĩa hát, chớ không có lên sân khấu, do đó mà dù rằng tiếng ca nổi tiếng lẫy lừng, lại rất ít ai thấy được con người bằng xương bằng thịt của Thành Công, kể cả hình ảnh của ông cũng hiếm khi phổ biến trên bao chí nên rất ít người thấy. Riêng tôi, tham gia nhiều nhóm đờn ca tài tử từ năm 1955, đã thuộc lòng bài “Bóng Người Kỵ Sĩ” và từng đi ca ở các đám tiệc, cũng chưa một lần gặp mặt hay nhìn thấy danh ca Thành Công. Cũng nhờ sưu tầm nên có được duy nhứt một tấm hình của ông chụp vào thập niên 1950, và tôi đăng trong mục cổ nhạc nhựt báo Người Việt. Danh ca Thành Công tên thật là Phạm Thành Công, sinh năm 1923, người gốc ở Phong Điền, Cần Thơ. Vốn là một công tử ở miền sông nước Hậu Giang, và cũng như trăm ngàn cậu công tử thời bình ôm mớ chữ nghĩa để chuyên đờn ca làm thú tiêu khiển.

Chiến tranh nổi lên, dân tình loạn lạc, Thành Công lìa bỏ Cần Thơ lên Sài Gòn và sống những ngày khổ cực nhứt đời giữa Hòn Ngọc Viễn Đông. Sau đó thì đi ca hát và bắt đầu nổi tiếng từ khi Việt Nam có đài phát thanh Pháp Á. Tiếng ca mùi rệu của Thành Công đã thu hút hằng bao thính giả nghe đài này vào mỗi buổi trưa. Lúc bấy giờ nhà có radio rất hiếm, nên bà con cư ngụ quanh khu vực chợ Bến Thành, họ thường đổ ra bùng binh trước chợ, ngồi trên băng đá nghe tiếng ca Thành Công phát ra từ chiếc loa gắn trên tàn cây của công viên quanh bùng binh. Làn hơi ca ấy đã cuốn hát bao phái nữ đổ lệ, làm xao xuyến lòng người, lời ca tựa hồ lời than vản của một tâm hồn đa tình vướng khổ lụy. Về sau đài Pháp Á không còn, danh ca Thành Công được mời về Đài phát thanh Quốc Gia làm trưởng ban Thành Công và nghiễm nhiên là danh ca Đài phát thanh Sài Gòn suốt mấy thập niên.

Ca sĩ Khánh Ngọc tài tử đóng vai chính trong cuốn phim Ánh Sáng Miền Nam. Files photos

Khoàng 1957 – 1958 tờ báo Tiếng Dội mở cuộc bầu chọn và Thành Công được bầu “đệ nhứt danh ca đài phát thanh.” Khác với Út Trà Ôn đệ nhứt danh ca, do thiên hạ gọi riết rồi thành danh chớ không có bầu chọn. Thành Công nổi tiếng một phần lớn là do thu dĩa hát, cuối thập niên 1940 nhạc sĩ Hai Long giới thiệu Thành Công với ông Năm Mạnh, giám đốc hãng dĩa Asia ở đường mé sông Chợ Quán, Và bộ dĩa đầu tiên được thu thanh là “Bóng Người Kỵ Sĩ” do chính danh ca sáng tác. Cũng trong bộ dĩa này Thành công đề nghị cắt bớt bài vọng cổ từ 20 câu còn 16 câu... Bộ dĩa “Bóng Người Kỵ Sĩ” ra đời được phổ biến khắp cùng ba miền đất nước, người ta sang Nam Vang bên đất Miên cũng nghe, lên Vạn Tượng trên Lào cũng nghe.

Song song với dĩa hát, cuốn bài ca “Bóng Người Kỵ Sĩ” được phát hành bán khắp các chợ ở thôn quê, thành thử ra dân đờn ca tài tử thời ấy rất nhiều người đã thuộc lòng và đi ca ở các nơi đình đám. Sau bộ dĩa nói trên, Thành Công tiếp tục vô nhiều bộ dĩa khác như: Thoại Khanh Châu Tuấn, Tuyệt Vọng, Tình Ghen Đảo Chúa... và bộ dĩa mà các nhà có giàn máy hát quay dây thiều được bà con yêu cầu hát nhiều lần là bộ dĩa có nhãn tròn màu đỏ mang tên Nguyệt Thu Nga. Người ta rất khó quên đoạn cuối bản Giang Tô do nữ danh ca Ngọc Ánh ca gối đầu để Thành Công vô vọng cổ: Vào nghiệp cầm ca, danh ca Thành Công đã đóng góp cho kho tang cổ nhạc nước nhà những bài vọng cổ quí giá, để đời. Sau 1975 có lẽ do già yếu người ta không nghe thấy Thành Công hoạt động ca hát gì cả. Và ông qua đời năm 1992 tại Sài Gòn.

Những phút còn lại của chương trình tôi nói thêm về tình hình cuốn “100 Năm Cải Lương Việt Nam” vừa phát hành.

Hôm Thứ Bảy tuần trước nhựt báo Người Việt loan tin chính thức phát hành “100 Năm Cải Lương Việt Nam”. Đồng thời cũng chiều ngày hôm ấy ở miền Nam California, người ta nghe được đài Á Châu Tự Do phát đi từ Washington D.C. do các đài địa phương thu rồi phát lại. Tạp chí cổ nhạc đã nói về quyển sách 100 năm cải lương Việt Nam do nhà xuất bản Người Việt vừa phát hành. Do cả hai cơ sở truyền thông có nhiều người nghe, người đọc cùng lúc loan tin nên rất nhiều người biết, và không ít người đã đến các tiệm sách hỏi mua. Một nữ độc giả ở vùng Orange County xem báo thấy hình nữ nghệ sĩ Thanh Nga, bà khen đẹp quá (bức hình này có in trên bìa quyển sách). Bà liền đi ngay vào tiệm sách hỏi mua, thì người trong tiệm lắc đầu: Ở đây chưa có cuốn sách đó! Bà đi đến tiệm sách khác cũng được trả lời như vậy.

Đường Hàm Nghi - Sài Gòn 1967 - Photo by Donald Jellema

Theo lời cô chủ nhà sách thì mấy ngày qua khá nhiều người vào tiệm hỏi mua quyển “100 Năm Cải Lương Việt Nam” nhưng đâu có sách để mà bán. Quyển sách nói trên do nhà xuất bản Người Việt phát hành, nhưng về phần in ấn là do hệ thống Amazon với kỹ thuật tân kỳ của Mỹ. Nhà xuất bản Người Việt nhận sách từ Amazon, do đó mà việc phân phối sách chậm mất gần một tuần. Và hôm nay thì quyển sách “100 Năm Cải Lương Việt Nam” đã có tại tòa soạn nhựt báo Người Việt. Cũng do xưa giờ chưa có cuốn sách nào nói về lịch sử cải lương, giờ đây sách cải lương xuất bản nên mới có hiện tượng bà con đi mua trước khi sách có ở tiệm.

Do đâu mà cả 100 năm không có người viết về lịch sử cải lương? Đó là do bởi cải lương hoạt động cùng khắp, ba miền đất nước từ thành thị đến thôn quê đâu đâu cũng có, nước ngoài cũng có, và cả trong khu kháng chiến cũng có cải lương. Nếu như không theo dõi cải lương hoạt động khắp nơi, thì lấy gì để viết. Mà tập trung hằng bao sự kiện thì vô cùng khó khăn, thành thử ra không có người viết về lịch sử cải lương là vậy.

-->Đọc tiếp...

• Khánh Ly biểu diễn tại Việt Nam? Tình, tiền và những nghịch lý

Khánh Ly cũng đã từng tuyên bố "Tôi chỉ về khi không còn chế độ cộng sản nữa mà thôi”, theo tờ "Giaoducnet.vn" ngày 7/8/2012 trong bài "Sự tráo trở của Khánh Ly". 

Trước hết khoan vội vã nghĩ về nghĩa bóng với ý xấu nào đó trong tựa đề bài viết của tôi. Những từ ngữ trong tựa đề có vẻ giật gân nhưng tôi chỉ muốn nói tới ngữ nghĩa đen đích thực của nó.

Tình...

Lên đường về Việt Nam (VN), trong hành trang của mình, Khánh Ly mang nặng chữ tình theo nghĩa rộng. Tình yêu quê hương; tình cảm với một quá khứ sống động thời tuổi trẻ ở miền Nam; tình yêu âm nhạc, nghệ thuật; tình cảm dành cho quần chúng hâm mộ trong nước; tình bằng hữu, đồng nghiệp; và những băn khoăn trước thái độ không mấy hài lòng của một bộ phận trong cộng đồng người Việt tị nạn cộng sản (CS), mà Kánh Ly là một thành viên không thể tách rời.

Tôi chưa bao giờ có cái nhìn khắt khe với bất kỳ ai từ nước ngoài về thăm VN. Là người Việt ly hương, mong được trở về quê nhà, dù dưới bất kỳ lý do nào, làm ăn hay thăm thân, tôi đều cho là nguyện vọng chính đáng. Điều cần đánh giá là thái độ và việc làm của họ trong thời gian ở VN, cách ứng xử với nhà cầm quyền của chế độ CSVN, một chế độ mà họ đã tự nguyện trốn chạy, muốn đoạn tuyệt, dù đã phải đối diện với nhiều hiểm nguy, mất mát, thậm chí cả mạng sống.

Tôi cũng giữ quan điểm đúng mức, trung dung trong việc các ca sĩ từ nước ngoài về VN biểu diễn hay từ trong nước qua Mỹ, như là chuyện bình thường. Tôi đã chứng kiến người Việt ở Mỹ vui vẻ chào đón các ca sĩ từ miền Bắc qua như Hồng Nhung, Mỹ Linh, Thanh Lam, Thu Hà, Thu Phương, v.v... Một số người cưới vợ, lấy chồng, sống hoà hợp và bình đẳng trong cộng đồng. Những trường hợp bị chống đối dường như rất ít và thường có lý do chính đáng, như Đàm Vĩnh Hưng, hay Hồng Vân. Chỉ khi thật sự đặt mình vào hoàn cảnh của những người căm ghét chế độ CS vì chế độ này đã gây ra bao nhiêu tai ương, tội ác cho họ và thân nhân, hiện vẫn đang tiếp tục chà đạp công lý và quyền tự do ở trong nước, thì mới có thể thông cảm và chia sẻ cho sự chống đối này.

Khánh Ly không phải là người đầu tiên trong giới ca nhạc hải ngoại về VN và chắc chắn không phải là nguời cuối cùng. Trước Khánh Ly đã có Elvis Phương, Hương Lan, Chế Linh, Tuấn Ngọc, v.v... cũng là những ca sĩ đã được nhìn nhận ở đỉnh cao trong làng ca nhạc VN ở nước ngoài.

Khánh Ly thường nói "VN luôn nằm trong trái tim", chân thật và giản dị như với bao người VN khác sống xa đất nước. Trong thâm tâm, tôi mong muốn Khánh Ly bình yên, thanh thản về nước, thực hiện nguyện vọng chờ đợi từ rất lâu của mình và mang tiếng hát về VN cho những người hâm mộ.

Khi nói đến dòng tân nhạc miền Nam trước năm 1975 và của người Việt hải ngoại sau năm 1975, ca sĩ Khanh Lý phải là một trong những người nằm ở vị trí hàng đầu, có thể xem là ca sĩ số một, thể hiện xuất sắc nhất, có hồn nhất các nhạc phẩm của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Khánh Ly không chỉ nổi tiếng với người miền Nam trước và sau năm 1975, mà tên tuổi và giọng ca của Khánh Ly đã vượt không gian, thời gian đến với hàng triệu người miền Bắc yêu thích các ca khúc trữ tình, những "bài hát da vàng" của dòng nhạc Trịnh.

Bỏ qua mọi định kiến, yêu, ghét, khó ai phủ nhận được Trịnh Công Sơn là khuôn mặt tài năng nổi bật trong di sản âm nhạc hiện đại của Việt Nam. Nếu toàn bộ tác phẩm của ông là đứa con nghệ thuật, thì Khánh Ly, có thể nói, do duyên phận và định mệnh, là một nửa cơ thể của đứa con tinh thần và nghệ thuật đó.

Hạnh phúc nhất của nguời nghệ sĩ chính là lòng mến mộ và quý trọng của đông đảo công chúng. Tôi không nhìn qua lăng kính chính trị hẹp hòi để đồng nghĩa chuyến lưu diễn của Khánh Ly tại VN với cách suy diễn dễ dãi, thiếu thiện chí như là sự phục vụ, hát cho chế độ CS nghe. Trong hoàn cảnh nào người nghệ sĩ cũng hạnh phúc khi thấy tiếng hát của mình có ý nghĩa cho cuộc sống, tài năng nghệ thuật có cơ hội thể hiện, cống hiến cho những người ái mộ, dù chỉ là một số nào đó trong những hoàn cảnh nghiệt ngã.

Công chúng hôm nay đến với Khánh Ly dường như chắc chắn không phải đến với giọng ca của một nữ ca sĩ đã ở tuổi 67. Họ đến với Khánh Ly trong con người bằng da bằng thịt, trong hình ảnh của huyền thoại "Nữ hoàng chân đất", "Nữ hoàng sân cỏ" với chất giọng trời cho "không giống ai", "giọng ca thật như nói", truyền cảm đặc sắc tâm tư của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn qua những nhạc phẩm của ông.

Tôi tin rằng, từ Sài Gòn, Đà Nẵng, tới Hà Nội, bằng những lời ngợi khen công khai của số ít, hoặc bằng suy nghĩ của số đông thầm lặng, nhưng với tất cả công chúng, Khánh Ly là đứa con của miền Nam, là biểu tượng của một nền văn hoá và âm nhạc tự do của Việt Nam Cộng Hoà, mà nếu không có nó, sẽ đồng nghĩa với không có nghệ sĩ Khánh Ly nổi tiếng hôm nay. Nó cũng tương tự như hình ảnh của Phó thủ tướng Đức Philipp Rösler. Nếu không được trưởng thành và hưởng một nền giáo dục tốt đẹp của nước Đức dân chủ tự do, trong chế độ CSVN một cậu bé mồ côi sẽ khó vượt qua được thân phận của "con sãi ở chùa lại quét lá đa".

Một hình ảnh đẹp và tự hào như thế của Việt Nam Cộng Hoà, trước công chúng, ngay trong lòng chế độ CS, giữa Hà Nội và Sài Gòn, há chằng phải là tuyệt vời sao!

Nếu không về lúc này, khi còn có thể hát, nguyện vọng của Khánh Ly trở lại hát trên quê nhà sẽ thui chột tỷ lệ nghịch với sự tăng lên của tuổi tác, là điều đáng tiếc cho cuộc đời của một nghệ sĩ tài hoa. Ca sĩ Thanh Tuyền cũng đã nói: “Khánh Ly đã 67 tuổi rồi. Cũng mong được về nước để hát trên mảnh đất quê hương mình. Chị ấy muốn về trước khi quá muộn”- (Giaoducnet.vn).

Tiền...

Có người vội vã nhận định về chuyến lưu diễn của Khánh Ly tại Việt Nam: "Money first!".

Tôi được biết, tour diễn của Khánh Ly sẽ được công ty Đồng Dao trả tiền cát-xê rất cao. Ngoài bao ăn ở đi lại, mỗi show của Khánh Ly được trả 20 ngàn đôla. Cho cả tour diễn tại Hà Nội, Đà Nẵng, Sài Gòn, Khánh Ly sẽ thu được từ 100 ngàn tới 200 ngàn đôla, phụ thuộc vào số lượng show lớn nhỏ có thể thực hiện. Với mặt bằng cát-xê chung hiện nay, Khánh Ly nằm mơ không có được một số tiền lớn như thế ở Mỹ trên sàn diễn. Nó không chỉ hấp dẫn mạnh mẽ với Khánh Ly, một người không phải thuộc giới giàu có, mà với tất cả.

Khi đồng ý chi một số tiền lớn như trên, công ty Đồng Dao, nhà tổ chức, hẳn đã phải tính toán rất kỹ thành quả từ show diễn của Khánh Ly, ý thức rất rõ ca sĩ Khánh Ly sẽ cuốn hút số lượng người xem như thế nào. Số tiền lớn này có sức mạnh cám dỗ là đương nhiên. Có ai không thích tiền? Nhưng Khánh Ly hoàn toàn xứng đáng nhận nó, vì nó là thành quả lao động nghệ thuật mà Khánh Ly đã phải làm việc miệt mài và tích luỹ trong suốt 50 năm qua.

Cho nên, nếu nói "Money first!". Câu trả lời là: "Thì đã sao, why not!". Đồng tiền kiếm được bằng lao động lương thiện và minh bạch, thì có gì phải lăn tăn!

Nghịch lý...

Nhưng tất cả xem ra không đơn giản trong hỗn mang của các nghịch lý.

Trước hết phải nhìn nhận Khánh Ly là "persona non grata" của chế độ CSVN.

Khánh Ly đã hai lần bỏ chạy khỏi chế độ CS, lần đầu lúc còn bé theo gia đình vào Nam năm 1954, khi CSVN cai trị ở miền Bắc, và lần thứ hai di tản qua Mỹ, năm 1975, sau khi Sài Gòn bị thất thủ và CSVN cai trị trên cả nước.

Tâm trạng của Khánh Ly trong hai lần chạy trốn chế độ CS có thể mô tả qua nhạc phẩm "Xin đời một nụ cười" của nhạc sĩ Nam Lộc:

"Tôi bước đi

Vì không muốn làm kẻ tội đồ,

Vì tôi muốn lại kiếp con người

Muốn cuộc đời có những nụ cười

Tự Do ơi, Tự Do, em đổi bằng thân xác

Vì hai chữ Tự Do ta mang đời lưu vong"...

Trong thời gian sống ở Mỹ, Khánh Ly đã tham gia rất nhiều chương trình văn nghệ chống cộng của hội đoàn người Việt. Với những nhạc phẩm "Đêm Việt Nam" của Hà Thúc Sinh, "Ai trở về xứ Việt" của Phan Văn Hưng, "Đêm Chôn Dầu Vượt Biển"của Châu Đình An, "Hát trên những xác người" của Trịnh công Sơn, v.v... Khánh Ly không làm nhà cầm quyền căm ghét mới là lạ.

Khánh Ly cũng đã từng tuyên bố "Tôi chỉ về khi không còn chế độ cộng sản nữa mà thôi”, theo tờ "Giaoducnet.vn" ngày 7/8/2012 trong bài "Sự tráo trở của Khánh Ly".

Lời tuyên bố của Khánh Ly rồi cũng nhạt nhoà theo những đổi thay và các biến động của thời gian. Khánh Ly đã về VN hai lần trong năm 1996 và 2000, về chơi thăm thú, chứ không phải về biểu diễn. Nhưng Khánh Ly duờng như bị "cấm cung" tại Đệ Nhất Khách Sạn, quận Tân Bình, gần sân bay Tân Sơn Nhất, đi lại bị an ninh theo dõi, kiểm soát ngặt nghèo.

Cuối năm 1994, nhân chuyến lưu diễn Âu châu của các ca sĩ hải ngoại, trong đó Khánh Ly là nhân vật trung tâm, những bạn hữu tổ chức ở Đức đã phối hợp với chúng tôi ở Ba Lan, lần đầu tiên mời đoàn qua Ba Lan. Đại sứ quán CSVN tại Ba Lan lúc ấy đã ra chỉ thị cấm nghiên cứu sinh, đảng viên đi xem. Chúng tôi thuê Cung Văn hoá làm nơi biểu diễn, nằm ở trung tâm thủ đô Warsaw, thời cộng sản là nơi tổ chức các đại hội đảng hoặc hội nghị nhà nước. Cung Văn hoá chứa được khoảng ba nghìn chỗ ngồi hôm ấy kín hết. Bất chấp lệnh cấm của toà đại sứ quán CSVN, tôi nhìn thấy một số nghiên cứu sinh quen biết ngồi trong đám đông. Còn cộng đồng người Việt tại Ba Lan đã dành cho các ca sĩ hải ngoại sự chào đón nồng ấm lạ thường. Khánh Ly nói chưa bao giờ được hát trên một sân khấu sang trọng như thế. Khánh Ly bị khán thính giả cuồng nhiệt "hành hạ" hát theo yêu cầu liên tiếp và tặng không biết cơ man nào là hoa, đến mức ba quầy bán hoa tại chỗ hết sạch, chúng tôi đã phải chạy ra ngoài tìm nguồn cung cấp thêm.

Sự kiện này cho thấy nhà cầm quyền CSVN không ưa thích Khánh Ly không chỉ trong nước mà còn vượt ra cả ngoài biên giới VN. Nhưng bên cạnh đó cho thấy dân miền Bắc cũng rất ái mộ ca sĩ này, bỏ qua mọi khác biệt về môi trường sống và nhãn quan chính trị.

Sự chuẩn bị cho cuộc hành trình về VN lần này chẳng mấy dễ dàng. Nguyện vọng của Khánh Ly về VN biểu diễn được nói đến gần hai năm nay. Lẽ ra nếu "cơm lành canh ngọt", Khánh Ly đã có thể về cùng chuyến với ca sĩ Chế Linh hồi cuối năm 2011, nhưng Khánh Ly chưa được nhà cầm quyền chấp thuận.

Trong số những người có công vận động nhà cầm quyền cấp giấy phép biểu diễn tại VN cho Khánh Ly, trước hết phải kể đến Nguyễn Công Khế, cựu Tổng biên tập báo Thanh Niên. Ở đây cũng nói thêm, ông Khế là người được em gái của Trịnh Công Sơn, ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh, trao lại bản quyền của các tác phẩm nổi tiếng của anh trai mình, trả ơn ông Khế đã cứu chồng thoát án tử hình trong một vụ án. Trong chuyến lưu diễn của Khánh Ly, Nguyễn Công Khế sẽ được công ty Đồng Dao trả một số tiền bản quyền không nhỏ. Tất nhiên để lobby cho Khánh Ly, ông Khế không chỉ múa may bằng tay và nước miếng với các quan chức CS có thẩm quyền. Thế là ơn nghĩa sòng phẳng, có đi có lại, trong sự ràng buộc của cả cuộc chơi.

Với những nghịch lý nêu trên, từ việc nhà cầm quyền CSVN đồng ý cho Khánh Ly về VN biểu diễn, xuất hiện nhiều giả thiết, những ý kiến ủng hộ, chống đối cũng là hiển nhiên.

Giống như các trường hợp của Nguyễn Cao Kỳ, Phạm Duy, những người đã làm cho rất nhiều người trong cộng đồng tị nạn CS trên thế giới thất vọng, sự có mặt của nghệ sĩ Khánh Ly trên sân khấu tại Việt Nam, mặc nhiên nằm trong mong muốn của nhà cầm quyền CSVN cho chính sách tuyên truyền "đoàn kết dân tộc", "cởi mở" và nghị quyết 36 lừa mị và dối trá.

Khánh Ly về nước đúng vào thời điểm nhà cầm quyền CSVN đang sử dụng bàn tay sắt bóp nghẹt dã man nhất quyền tự do tư tưởng và bày tỏ chính kiến ôn hoà, bằng bản án 39 năm tù và quản chế cho ba bloggers Điều Cày, Tạ Phong Tần, Anh Ba Sài Gòn, trong ngày 24/9 vừa qua. Một đồng nghiệp miền Nam của Khánh Ly, nhạc sĩ Việt Khang, đang ngồi tù chỉ vì viết những khúc ca yêu nước, chống bành trướng xâm lược Trung Quốc và lên án sự đàn áp tàn nhẫn, côn đồ của công an CSVN đối với những người tham gia biểu tình yêu nước. Hơn 150 ngàn chữ ký của cộng đồng người Việt gửi Tổng thống Barack Obama kêu gọi can thiệp trả tự do cho Việt Khang và các nhà tranh đấu dân chủ khác đang bị giam cầm, cũng như lời kêu gọi của chính ông và nhiều chính phủ các nước, của các tổ chức bảo vệ tự do báo chí, nhân quyền, đã chẳng mảy may động lòng trắc ẩn của những tên đao phủ CS Ba Đình.

Lời kết

Trong ngổn ngang của tình, tiền và những nghịch lý, về VN biểu diễn, ca sĩ Khánh Ly phải đối diện với bộ máy kiểm duyệt của chế độ, bên cạnh những mưu đồ, cạm bẫy khó lường khác, chắc chắn không bao giờ Khánh Ly có thể sống và thể hiện như một nghệ sĩ của tự do - nguồn cảm hứng quan trọng nhất của người nghệ sĩ. Tôi chia sẻ tâm tình của Khánh Ly rằng, "nhập gia tuỳ tục", vì chẳng thể nào khác, nhưng muốn hay không, mặc nhiên đây là sự thoả hiệp trên thế yếu, chấp nhận tinh thần tự do, khai phóng của nguời nghệ sĩ bị cầm tù!

Dù thế nào đi nữa, kể cả trên thế yếu, tôi mong rằng, Khánh Ly sẽ cố gắng giữ toàn vẹn hình ảnh của mình, hình ảnh cao đẹp của một biểu tượng văn hoá, nghệ thuật tự do của miền Nam, của Việt Nam Cộng Hoà, một quốc gia tuy không còn trên thực tế, nhưng đã tạo nên đứa con âm nhạc Khánh Ly. Rất nhiều người lính đã hy sinh xương máu cho sự tự do ấy, trong đó có người yêu của Khánh Ly. Nếu khác đi, môt bên sẽ là sự hả hê của những kẻ đã thành công lợi dụng hình ảnh Khánh Ly cho mục đich tuyên truyền bịp bợm, một bên khác là hàng triệu con tim trong cộng đồng người Việt tị nạn CS trên thế giới, đau buồn vì vết thương sau 37 năm chưa lành bị khoét sâu thêm.

Là người của công chúng, Khánh Ly giờ đây không thể thay đổi quá khứ và rũ bỏ nó, càng không thể cho phép bản thân chỉ sống cho riêng mình!

Lucius Seneca, nhà hiền triết La Mã, nghệ sĩ hài đương thời, một tên tuổi lớn của văn học La Mã, đã nói: "Nhiều người quan tâm đến danh tiếng, nhưng ít người chú trọng tới lương tâm".

Hy vọng rằng Khánh Ly sẽ đứng vào số nhiều vế trước và cả số ít vế sau của câu danh ngôn.

Xin cho tôi được bỏ vào hành trang của Khánh Ly lời ca của nhạc phẩm "Ai trở về xứ Việt":

"Ai trở về xứ Việt

Ta gửi về theo một ít tự do

Tự do, tự do và nhiều lắm, nhiều nhớ thương tha thiết

Đến cửa ngục tù chia bớt chút buồn lo"...

Được biết Khánh Ly là tay chơi phé có hạng ở California. Ván bài về VN kỳ này khó khăn và phức tạp hơn hai kỳ trước nhiều. Tôi hy vọng và tin rằng Khánh Ly không để hở bài và sẽ thắng.

Đừng ngộ nhận về bản chất độc ác, dối trá và cách cư xử tráo trở, bạc như vôi của chế độ CS và cũng đừng ảo tưởng về bất kỳ sự thay đổi bản chất nào của nó! Đừng để phạm sai lầm để rồi hối tiếc khi đã ở vào mùa Thu của cuộc đời, ca sĩ Khánh Ly ạ!

Lê Diễn Đức - RFA Blog

-->Đọc tiếp...

• Đào Phi Cường thức khuya chờ "Trăng muộn" sớm về

Anh Đào Phi Cường ký tặng "Trăng muộn" nhân Hội sách ở Sài Gòn (ảnh do tác giả cung cấp)

Tuấn Thảo - RFI

Trăng muộn là quyển sách đầu tay của một người sớm biết chịu đựng. Dưới dạng tùy bút, cuốn sách của anh Đào Phi Cường tập hợp các đoạn tản văn truyện ngắn và bài thơ viết từ cái thuở hàn vi ban đầu : chịu khó học hỏi để vươn lên, chịu khổ khi phải xa gia đình, sang nước ngoài lập nghiệp.
Dù có bền bỉ cách mấy, sức chịu đựng ấy không phải là vô hạn, và đến một lúc nào đó cần được giải tỏa. Trong những lúc thức khuya vì mất ngủ, anh Đào Phi Cường chọn cây bút làm bạn. Ngòi bút của anh không cần nghịch dụ mà vẫn nói lên được những nghịch cảnh cuộc sống, một dạng tùy bút không cần hiệu ứng bóng bẩy mà thường thì có sao nói vậy.

Nếu như cái thú viết văn đã đeo đuổi anh từ khi anh còn học trung học, thì sự chịu đựng của một con người giàu tình cảm chính là cái xung lực, hay nói cho đúng hơn nữa là sức bung, sức bật của những dòng suy tư bị dồn nén. Càng đè nén bao ngày thì theo hiệu ứng lò xo, sức bung càng làm cho mạch viết tuôn chảy.

Trăng muộn thường có những khoảnh khắc ‘‘bất chợt’’, cảm xúc bất chợt hiện về, người đọc bất chợt nhìn người mà lại thấy ta, tức là họ bắt gặp mình trong những hoàn cảnh của anh. Phải chăng vì thế mà anh đã dùng hai câu thơ của Chế Lan Viên để minh họa cho tâm trạng của mình :

Khi ta ở chỉ là nơi đất ở
Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn

Đằng sau cách tả chân, thường bàng bạc thấp thoáng những cảm xúc trái ngược của một tâm hồn viễn xứ. Kiếp sống tha hương khiến cho con người thường hay nhớ nhà. Nhưng khi ta nói rằng : ‘‘xa nhà nên chạnh lòng nhớ mẹ già’’ thì có lẽ lại hơi khuôn sáo.

 
Quyển sách "Trăng muộn" của anh Đào Phi Cường
Trăng muộn là quyển sách của một người muốn được gần gủi với những gì mình yêu thương nhất trong đời. Khi sống ở Pháp thì anh Đào Phi Cường muốn về thăm Việt Nam, và khi ở Việt Nam một thời gian, anh bỗng dưng lại nhớ nước Pháp.

Dường như anh Đào Phi Cường không muốn phải chọn lựa, tâm hồn anh đủ rộng mở cho tất cả những kỷ niệm của hai mảnh đất mà anh đều xem như là quê hương.  Vừa từ Việt Nam trở về sau khi tham gia Hội chợ sách ở Sài Gòn (Book Fair HCM), anh Đào Phi Cường đã có nhã ý ghé thăm ban Việt ngữ đài RFI. Anh là khách mời của chương trình văn hóa RFI tuần này.

***

Quý thính giả và các bạn có thể tìm thấy tập sách ‘‘Trăng muộn’’ tại :

Nhà sách Librairie Le Félix 72 Bd de Sébastopol 75003 Paris
Trụ sở UGVF - Hội Người Việt Nam tại Pháp -16 rue du Petit Musc 75004 Paris
Đặt sách qua bưu điện : Phi-Cuong DAO, 41 rue des Grands Champs 75020 Paris
Trang Facebook của Trăng muộn

-->Đọc tiếp...